Honorowi obywatele
Obywatelstwo honorowe to szczególny wyraz uznania osoby, która posiada znaczący wkład w rozwój miasta poprzez swoje działania naukowe, artystyczne czy też społeczne.
Trudno dziś dokładnie ustalić, kiedy zrodziła się w Chełmnie myśl powołania pierwszego obywatela honorowego. Dokumenty dotyczące tego zaszczytnego wyróżnienia pojawiają się w latach 80-tych XIX wieku. W dobie zaboru pruskiego, w którym Chełmno pozostało do 1920 r. nadawano obywatelstwo honorowe osobom pochodzenia niemieckiego lub żydowskiego. W okresie od 1888 do 1920 r. czyli przez 32 lata nadano 7 osobom ten zaszczytny tytuł. Wśród wyróżnionych było 6 Niemców i 1 Żyd. Po odzyskaniu niepodległości 22 Stycznia 1920 roku kontynuowano nadal tę tradycję. Pierwsze obywatelstwo honorowe w odrodzonej Polsce przypadło Marcinowi Jagodzińskiemu. Nadano je w 1924 r. W tym samym roku jako wyraz szczególnego uznania za wkład w odzyskanie niepodległości nadano obywatelstwo honorowe generałowi Józefowi Hallerowi, W latach następnych otrzymali je: Walenty Fiałek, ks. Zygmunt Rogala oraz Ignacy Mościcki. W okresie międzywojennym tytuł ten nadawano wyłącznie Polakom. Zarówno w czasie zaboru jak i w okresie dwudziestolecia miedzywojennego otrzymywały je osoby żyjące i to wyłącznie mężczyźni. Wśród wyróżnionych były osoby duchowne i świeckie. Jedyną osobą duchowną, tak wyróżnioną za zasługi na niwie budowania niepodległości i działalności społecznej był ks. Zygmunt Rogala, cieszący się wielkim autorytetem mieszkańców Chełmna. Obywatelstwo honorowe było wyróżnieniem prestiżowym i nie wiązało się z korzyściami majątkowymi. Osobie nagrodzonej wręczano w uroczystej oprawie specjalnie przygotowany, często bardzo ozdobny dyplom. Ich imieniem nazywano chełmińskie ulice np.: Fischbachstrasse, a po 1920 r. Łożyńskiego – obydwaj byli obywatelami honorowymi pod zaborem pruskim, Schmidtstrasse – dzisiejsza ul. Kościuszki, Fiałka czy Hallera. Decyzje o nadaniu podejmowano uchwałą Rady Miasta. Obywatelstwo honorowe otrzymywali ludzie dojrzali wiekiem, średnio pomiędzy 50 a 85 rokiem życia.
Opracowanie: Anna Soborska – Zielińska
